Onderzoeksrepositories
Nederland neemt een vooraanstaande plaats in bij de ontwikkeling van onderzoeksrepositories. Een onderzoeksrepository is het digitale systeem waar een universiteit of hogeschool haar collectie onderzoeksresultaten in opslaat en zo veel mogelijk beschikbaar maakt voor de buitenwereld. Deze digitale bewaarplaatsen worden steeds belangrijker als middel om de toegankelijkheid van onderzoeksresultaten te verzekeren, nu en in de toekomst. Instellingen plaatsen daartoe materiaal van hun onderzoekers in een eigen repository, een database die via internet door iedere geïnteresseerde geraadpleegd kan worden. Hierdoor wordt voorkomen dat kennis wordt opgesloten in commerciële databases. Bovendien kan de vindbaarheid van de informatie enorm worden vergroot, door internationale standaarden te hanteren voor de beschrijvende
metadata bij elke publicatie.
Voordelen
Het opslaan van onderzoeksresultaten in een repository biedt vele voordelen:
- De zichtbaarheid wordt vergroot doordat publicaties niet alleen te vinden zijn via de uitgever (veelal alleen via abonnementen en licenties) maar ook op de website van de instelling, via de Nederlandse webportal NARCIS en de Europese ‘DRIVER Information Space’. Ook Google Scholar haalt de publicaties uit de repositories.
- Materiaal dat bij een repository is aangeleverd, wordt automatisch duurzaam opgeslagen in het e-Depot van de Koninklijke Bibliotheek, klaar voor gebruik door toekomstige generaties.
- Digitaal toegankelijk gemaakt en opgeslagen materiaal wordt langer geraadpleegd en vaker geciteerd.
- Op basis van het materiaal in een repository ontwikkelt men een breed scala aan dienstverlening, bijvoorbeeld het genereren van een persoonlijke homepage of het maken van een portal voor een bepaald onderwerp.
- Ook mensen zonder de (steeds duurder wordende) abonnementen op wetenschappelijke tijdschriften kunnen toegang krijgen tot wat is onderzocht, beschreven en opgeslagen in een repository.
Meer over de stand van zaken in Europa wat betreft repositories is te lezen in het artikel 'Three Perspectives on the Evolving Infrastructure of Institutional Research Repositories in Europe', Ariadne Magazine (nr. 59, april 2009) van Marjan Vernooy-Gerritsen, Gera Pronk en Maurits van der Graaf.
DARE en SHARE programma
Het werken aan een gezamenlijke kennisinfrastructuur in Nederland is begonnen in 2003 met het SURFprogramma Digital Academic Repositories (DARE). Dit programma was vooral gericht op het toegankelijk maken van wetenschappelijke publicaties. Het vervolgprogramma SURFshare (2007-2010) gaat verder en wil ook de onderliggende data toegankelijk maken. De koppeling tussen deze onderliggende gegevens en de publicatie is een Verrijkte Publicatie. De repositories zullen zodanig worden aangepast en ingericht dat ze ook dit soort Verrijkte Publicaties kunnen bevatten.