Seminar HBO en Open Access ( 26 november 2009)
Seminar HBO en Open Access (26 november 2009)
Op 26 november 2009 organiseerde SURFfoundation samen met hogescholen een seminar over open toegang tot onderzoeksresultaten.
Hogescholen in Nederland hebben een sterke band met het beroepsleven en met de maatschappij. Het praktijkgericht onderzoek binnen hogescholen gaat in op actuele maatschappelijke vragen en levert een concrete bijdrage aan beroepsontwikkeling. Om te zorgen dat de resultaten van het onderzoek hun weg vinden naar onderwijs, werkveld en andere onderzoekers, en zo bijdragen aan kenniscreatie en kenniscirculatie, is open toegang tot deze resultaten essentieel.
Programma
- Welkom door dagvoorzitter, Prof.dr. Mia Duijnstee, lector HU, voorzitter Forum voor Praktijkgericht Onderzoek
- Open Access in het HBO, een verhaal over viagra en wormen, Prof.dr. Jan Steyaert, Fontys, Universiteit Antwerpen
- Ondertekening Berlin Declaration door HBO-raad, Doekle Terpstra, voorzitter HBO-raad
- Ondertekening Intentieverklaring Digitale Duurzaamheid en eDepot door Doekle Terpstra namens HBO-raad en Bas Savenije namens Koninklijke Bibliotheek
- Samenwerking HBO-raad en KB ten behoeve van e-Depot, Drs. Bas Savenije, directeur KB
- 5 sterke pijlers voor beleid, Drs. K.F.B. Baele, College van Bestuur HAN
- Workshop per thema (zie workshopbeschrijving)
- Plenaire terugkoppeling en forumdiscussie
- Presentatie www.lectoren.nl, Dr. Daan Andriessen, lector INHolland
Thema's
In een werkconferentie eind maart 2009 hebben bestuurders, lectoren en beleidsmakers van een zestal hogescholen de issues besproken die er spelen rondom open toegang tot onderzoeksresultaten in het hbo. Een verslag van deze werkconferentie vindt u hier.
Dit seminar was een vervolg daarop, om Open Access verder op de HBO-kaart te zetten, om de eerste afspraken en resultaten te bespreken en om vervolgacties te benoemen.
Met bestuurders, beleidsmakers, lectoren, juristen, hoofden O&O en mediatheken van alle hogescholen in Nederland zijn een viertal thema’s besproken.
1. Kwaliteit
2. Auteursrechtenbeleid
3. Kenniscirculatie
4. Infrastructuur
1. Kwaliteit
“Op welke wijze is de kwaliteit van publicaties in het hbo binnen een Open Access-model te waarborgen”.
In het wetenschappelijk onderzoek is ‘gesloten peer review’ het belangrijkste antwoord op het kwaliteitsvraagstuk van publicaties. Dit wordt meestal georganiseerd door uitgevers van wetenschappelijke tijdschriften. In een Open Access model ontbreekt veelal een dergelijke uitgever. Plus op dit peer review-systeem is regelmatig kritiek: het is traag, het blijft mensenwerk en onderzoekers moeten hun eigen collega’s en concurrenten -weliswaar anoniem- beoordelen.
Welke kwaliteitsborging kan worden georganiseerd voor het hbo in een Open Access model? In deze workshop zal Prof.dr. Jan Steyaert een inleiding geven op dit thema. Daarna is het de bedoeling in groepjes te brainstormen over nieuwe antwoorden op deze vraag. Hierbij willen we vier accenten leggen:
- Wat betekent deze vraag als we het werkveld hierin betrekken?
- Of als we gebruik maken van een ‘Open Access-uitgever’?
- Hoe kunnen we de kwaliteit waarborgen als we daarmee al beginnen bij de start van het onderzoek?
- En op welke ideeën komen we als we helemaal out-of-the-box denken?
Inleiding: Prof.dr.Jan Steyaert
Met medewerking van Yvonne Heerkens (HAN), Annelies de Jeu (HU), Gert Jan Schuiling (HAN), Gerda Geerdink (HAN) en Barbara Schaefer (HAN).
2. Auteursrechten en HBO
Het publiceren binnen Open Access kan niet gebeuren zonder aandacht te hebben voor de auteursrechtelijke kant hiervan. Aspecten zoals wie is de auteursrechthebbende, wat zijn de rechten van de auteur, wat zijn de plichten van de instelling als hosting provider, onder welke voorwaarden willen de instellingen publiceren en hoe gaan de instellingen om met de wetenschappelijke uitgevers moeten nadrukkelijk aan de orde komen bij het beschikbaarstellen van materiaal dat gemaakt wordt bij de hogescholen. Om op deze vragen een antwoord te kunnen geven is een notitie over het auteursrechtenbeleid voor het hbo ontwikkeld. In deze notitie worden de auteursrechtelijke posities van zowel de instelling als ook van de studenten, docenten en onderzoekers belicht en worden er suggesties gedaan hoe deze te regelen. Het voorgestelde beleid zal eerst kort worden toegelicht waarna het van commentaar wordt voorzien door referenten. Uiteraard zijn vragen en opmerkingen vanuit het publiek ook zeer welkom.
Voorzitter: Wilma Mossink LLM
Inleiding: Ir. Hans de Brouwer
3. Kenniscafé: Kenniscirculatie
Praktijkgericht onderzoek levert kennis op die van belang is voor het werkveld en het onderwijs. Onbelemmerde toegang tot deze kennis is daarom van groot belang. Diensten als gerichte attendering, domeinspecifieke kennisbanken e.d. kunnen hierbij een rol spelen. De centrale vraag van het kenniscafé is: wat moet er binnen 2 jaar gebeuren zodat Open Access de kenniscirculatie tussen onderzoek, onderwijs en het werkveld bevordert.
Organisatie onder leiding van Dr. Daan Andriessen, lector Intellectual Capital Hogeschool INHolland.
Met medewerking van Prof. Dr. Frans Leijnse, Dr. Stijn Verhagen en Dr. Joop Pauwelussen.
4. Open Output: Sluitend Systeem
Open Access klinkt soms als een eenvoudig realiseerbare oplossing. Maar het is niet gemakkelijk om alle output ook daadwerkelijk vrij toegankelijk te maken. Open Access heeft vooral waarde als hiermee alle kwaliteitsproducten daadwerkelijk ontsloten worden. Dit vraagt om een goede organisatie en een strakke regie aan de achterkant. In deze workshop gaan we in op het organiseren van een dergelijk sluitend systeem.
Allereerst zal er toelichting gegeven worden op de opbouw van de HBO Kennisbank en de relaties tussen de repositories en andere diensten. Vervolgens zal ingegaan worden op onderzoeksregistratiesystemen (CRIS). In het hbo wordt hier nog niet of nauwelijks mee gewerkt. Maar voor het realiseren van Open Access is registratie, naast archivering en toegankelijk maken, een belangrijke voorwaarde. Natuurlijk is er na de presentaties ruimte voor vragen en discussie.
Voorzitter: Drs. Sonja Nieuwenhuis,
Presentaties door Gerard Bierens en Dr. Marjan Vernooy-Gerritsen