Plagiaatpreventie
Met www.surf.nl/plagiaatpreventie kunt u naar deze webpagina verwijzen.
Onbedoeld plagiaat? Wees het voor.
Ken de leefregels voor het geoorloofd hergebruik van materiaal.
Bij universiteiten en hogescholen is er behoefte aan duidelijkheid rond het onderwerp plagiaat. Door de hoeveelheid aan bronnen op internet kan er twijfel zijn over het eigenaarschap en de oorspronkelijkheid van bijvoorbeeld werkstukken van studenten of wetenschappelijke artikelen. Het is niet altijd duidelijk of er sprake is van kwaadwillig plagiaat, slechte bronvermelding of zelfs geoorloofd gebruik van andermans materiaal.
SURFdirect is van mening dat de eerste stap in de keten van plagiaatbestrijding het voorkómen van plagiaat is. Duidelijkheid voor auteur, student en docent over de wijze waarop en de voorwaarden waaronder materiaal van anderen mag worden (her)gebruikt is hierbij cruciaal.
SURFdirect heeft daarom leefregels voor het geoorloofd hergebruik van materiaal opgesteld om met voorlichting over correct citeren en hergebruik duidelijkheid te scheppen.
De leefregels zijn onderdeel van het rapport: ‘Geoorloofd hergebruik; De juridische aspecten van plagiaat in het hoger onderwijs en Leefregels voor geoorloofd hergebruik van materiaal’.
Deze leefregels zijn conform de Auteurswet. Hierrnaast zijn er veel open content licenties, zoals Creative Commons, die hergebruik mogelijk maken.
De leefregels zijn ook beschikbaar als handzaam factsheet (pdf).
Deze factsheet is tevens in het Engels beschikbaar.
Leefregels voor het geoorloofd hergebruik van materiaal
Citeren
Het overnemen van (een deel van) een ander werk (dit kan tekst zijn, maar ook beeldmateriaal zoals foto’s) in een eigen werk is, onder voorwaarden, toegestaan.
- Citeren mag alleen in de context van een aankondiging, beoordeling, polemiek, wetenschappelijke verhandeling of een uiting met een vergelijkbaar doel. Ook scripties en werkstukken vallen hieronder.
- Een citaat moet het eigen verhaal verduidelijken of onderbouwen en mag niet alleen als verfraaiing of versiering worden overgenomen.
- Een citaat moet in omvang ondergeschikt zijn aan het werk waarin het wordt opgenomen. Het moet slechts een bescheiden omvang hebben in verhouding tot het eigen werk. Hierbij mogen de commerciële belangen van de auteur niet worden geschaad.
Voorbeeld: een onlangs in een bundel gepubliceerd kort verhaal integraal overnemen in een werkstuk mag niet.
- Overnames van teksten uit een databank mogen uit ten hoogste 155 tekens bestaan en overgenomen afbeeldingen uit een databank mogen uit maximaal 194x145 pixels bestaan.
- Er mag alleen geciteerd worden uit werken die met toestemming van de maker eerder gepubliceerd zijn.
Voorbeeld: citeren uit een ongepubliceerd dagboek, zonder toestemming van de maker, mag niet.
- Een gebruiker moet de persoonlijkheidsrechten van de maker van het werk waaruit geciteerd wordt eerbiedigen.
Voorbeeld: naamsvermelding en het werk ongewijzigd laten of niet in een nadelige context overnemen.
- Als je citeert moet je, waar mogelijk, de bron (dit is meestal de naam van de maker) op duidelijke wijze vermelden.
Citeren uit overheidsdocumenten
- Wetten, besluiten en verordeningen, die door de overheid zijn uitgevaardigd, en rechterlijke uitspraken en administratieve beslissingen mogen in hun geheel vrij worden overgenomen.
- Overheidsdocumenten (zoals parlementaire stukken, notulen van gemeenteraadsvergaderingen of rapporten van overheidsdiensten) die door de overheid zelf zijn gecreëerd en openbaar gemaakt, mogen in hun geheel vrij worden overgenomen, tenzij er een auteursrechtvoorbehoud op staat.
Toevallige overname
- Onbedoelde, incidentele verwerking van een werk als onderdeel van ondergeschikte betekenis in een ander werk is vrij.
Voorbeeld: een film waarin toevallig een auteursrechtelijk beschermde reclamefoto op een winkel in beeld komt, mag.
Parodie
- Een nabootsing in de vorm van een parodie, karikatuur of pastiche is toegestaan. Het werk moet een humoristische bedoeling hebben en/of de lachlust opwekken, of een kritische nabootsing zijn.