Gebruikersvragen voor docenten en studenten
2a. Wanneer gebruik ik een video?
U gebruikt een video als u deze bekijkt, vertoont, downloadt, kopieert of bewerkt. Hieronder wordt bezien wanneer u dan met het auteursrecht te maken krijgt.
2b. Mag ik een videofilm bekijken?
Ja, het staat u vrij om een (video)film die u in de winkel koopt, die op televisie wordt uitgezonden of in de bioscoop vertoond, of die bijvoorbeeld op internet staat, te bekijken. Degene die de video verkoopt, uitzendt, vertoont of digitaal aanbiedt (allemaal vormen van openbaarmaking, zie vraag 1b), is verantwoordelijk voor het afsluiten van een licentie met de rechthebbende(n) en betaling van de eventueel verschuldigde licentievergoeding.
2c. Mag ik een videofilm die op televisie wordt uitgezonden of op internet staat, opnemen dan wel downloaden?
Auteursrechtelijk bezien zijn opnemen en downloaden beide vormen van verveelvoudiging (kopiëren). In principe hebt u dus toestemming nodig van en bent u een vergoeding verschuldigd aan de auteursrechthebbende. Maar er zijn enkele uitzonderingen op dit principe, afhankelijk van het doel waarvoor u de kopie wilt maken:
- U mag zonder toestemming een kopie van een geheel werk maken voor ‘eigen gebruik’ in de privésfeer (art. 16b en 16c Auteurswet), bijvoorbeeld om hem thuis op een ander tijdstip dan hij wordt uitgezonden te kunnen bekijken. U betaalt hiervoor trouwens al indirect een vergoeding, doordat er op de prijs van onbespeelde videobanden en CD’s een zogenaamde ‘thuiskopieheffing’ wordt geheven. Belangrijk is dat een kopie bestemd voor eigen studie of privégebruik niet openbaar mag worden gemaakt, bijvoorbeeld door vertoning in het onderwijs. Zodra deze privékopie openbaar wordt gemaakt, verlaat hij immers de privésfeer en is er geen sprake meer van ‘eigen gebruik’.
- Wilt u een videofilm opnemen of downloaden om hem in het onderwijs te vertonen, dan mag dat op basis van de uitzonderingen 2 en 3 die besproken zijn in vraag 1g. Kort gezegd staat uitzondering 2 u toe om korte werken te kopiëren (en te vertonen), maar van lange (video)werken alleen een gedeelte. Bovendien moet u hiervoor een billijke vergoeding betalen aan de rechthebbende. Het citaatrecht (uitzondering 3) maakt het gratis mogelijk om een fragment van een video (een korte in zijn geheel) te kopiëren en openbaar te maken binnen de context van een educatieve of wetenschappelijke verhandeling.
- Zoals onderaan 1g is vermeld, mag veel materiaal van de publieke omroep nu in het onderwijs worden gebruikt na afsluiting van een Academia-licentie.
Daarnaast staan er ook videofilms op internet waarvoor de maker expliciet toestemming voor (al dan niet commercieel) hergebruik heeft gegeven. Dat kan hij bijvoorbeeld gedaan hebben door middel van een Creative Commons-licentie, zie vraag 6i. U mag deze films dan gratis kopiëren en vertonen. Er wordt meestal wel naamsvermelding geëist. (U kunt de film overigens ook vanaf internet afspelen, zodat het niet nodig is om vooraf een kopie te maken).
2d. Mag ik een foto, audio-opname of een ander werk van internet downloaden en gebruiken in het onderwijs?
Ten behoeve van het onderwijs mag u foto’s en (delen van) audio-opnamen en andere werken kopiëren en vertonen, onder de voorwaarden van de drie uitzonderingen die in 1g zijn beschreven. Ook mag u een werk in zijn geheel downloaden voor eigen gebruik, zie vraag 2c.
2e. Moet ik de in 2c en 2d bedoelde kopieën altijd van een Legalebron maken?
Nee, opmerkelijk is dat deze kopieën naar Nederlands auteursrecht ook gemaakt mogen worden van een ilLegalebron. Denk bijvoorbeeld aan een videofilm die online voor iedereen beschikbaar is, zonder dat de beschikbaarsteller voor deze openbaarmaking een licentie met de rechthebbende heeft afgesloten. Hoewel het uploaden van de videofilm op internet dus niet legaal was, is het downloaden ervan wel toegestaan op basis van de uitzonderingen die in 2c zijn vermeld. (Een onderwijsinstelling zou wel het beleid kunnen voeren dat kopieën die in het onderwijs worden gebruikt alleen van een Legalebron gemaakt mogen zijn, of bijvoorbeeld alleen in de winkel gekocht mogen zijn).