Een maker kan op verschillende manieren gebruikmaken van zijn auteursrechten.
Hij kan zelf alle rechten uitoefenen, maar het is ook mogelijk anderen, zoals een uitgever, daartoe gelegenheid te geven via overdracht of licentieverlening.
Hoewel er tegenwoordig veel nieuwe publicatievormen zijn die publiceren voor de maker laagdrempelig maken, kiest een auteur er ook vaak voor om rechten aan een derde over te dragen. In dat geval kan de auteur zelf bepalen welk onderdeel van zijn auteursrechten hij overdraagt, want hij is beslist niet verplicht om het gehele auteursrecht onvoorwaardelijk over te dragen.
Overdracht
Gehele of gedeeltelijke overdracht van auteursrecht kan alleen schriftelijk plaatsvinden (artikel 2 van de Auteurswet). De overdracht betreft alleen die bevoegdheden die expliciet in de overeenkomst staan vermeldt of die noodzakelijk uit de aard of strekking van de overeenkomst voortvloeien.
Soms worden de overgedragen rechten contractueel zo nauwkeurig mogelijk omschreven. Soms is een globaal geformuleerde overdracht, zonder een nauwkeurige opsomming van alle over te dragen rechten, ook mogelijk.
Overdracht van werken in nieuwe exploitatievormen
Met de snelle ontwikkelingen van ICT en internet ontstaan steeds weer nieuwe verspreidings- en exploitatievormen.
De Auteurswet zegt niets over overdracht van een werk dat in een nieuwe exploitatievorm wordt uitgegeven. Overdracht van de rechten op nog onbekende exploitatievormen, zoals jaren geleden het internet en CD’s en DVD’s, is mogelijk, mits sprake is van een duidelijk omschreven volledige overdracht van rechten.
Publicaties van voor 1997
Belangrijk: de overdracht van auteursrechten van voor 1997 - de brede introductie van het internet -gepubliceerde werken, betrof alleen de papieren publicaties en niet de digitale versies. In de praktijk betekent dit dat een auteur publicaties van voor 1997 over het algemeen probleemloos in elektronische vorm kan verspreiden, bijvoorbeeld in de vorm van opname in de repository van de instelling.
Na 1997 kan van auteurs worden verwacht dat zij weten dat onder een gehele overdracht ook de elektronische rechten vallen. In die periode zijn ook veel uitgeefcontracten aangepast door de elektronische rechten daarin expliciet op te nemen.
Licentie
Een licentie is een overeenkomst waarin de auteursrechthebbende een ander toestemming geeft om bepaalde handelingen, die vallen onder het auteursrecht , uit te voeren. Anders dan bij overdracht behoudt de maker bij een licentie het auteursrecht.
In plaats van de auteursrechten geheel over te dragen aan een uitgever, kan een auteur een ‘licence to publish’ geven voor het betreffende artikel. Hierbij behoudt de auteur zijn auteursrechten en kan zodoende zelf nog meer met het artikel.
Zie ook ‘Licence to Publish’.
Het verschil tussen overdracht en een licentie, is vergelijkbaar met het verschil tussen het verkopen en verhuren van een huis. Bij verkoop is er een nieuwe eigenaar; bij verhuur heeft iemand alleen toestemming om het huis te gebruiken.